donderdag 4 juli 2019

Paramaribo 7 juli 1972

Vervolg op de brief van 4 juli

We hebben deze week niet over post te klagen gehad. Maandag drie brieven: Een van Pa van de Bilt, een van tante Johanna (lievelings tante van Marga uit Frankfurt) en een van Pa van der Sommen, waarin stond hoe duur het is om het Eindhovens Dagblad hier dagelijks in de bus te krijgen. En dan gistermorgen (donderdag) de brief van mijn moeder. We kijken uit naar twee kilo kranten enzovoort, die we via de zeepost krijgen opgestuurd. Hoe duur is dat eigenlijk? Als het goed is (ik heb hier namelijk deze week uit den Haag bericht over gehad) wordt met terugwerkende kracht vanaf 26 april per maand Sf 71,50, ongeveer 130 Nfl op mijn girorekening gestort in Nederland, zodat mijn spaarpotje in Nederland ook wat ruimer wordt gespekt. Hier zitten we nog even niet zo ruim in onze slappe was, dat we geld naar Nederland kunnen overmaken. We zitten op het moment eerlijk gezegd tamelijk krap. Voornamelijk door de kosten voor het inrichten van onze woning, de aanschaf van een vol automatische wasmachine en de piano. Die ik nog steeds als een buitenkansje beschouw. A propos piano: Ik blijk bij het uitzoeken van de pianolitteratuur, die ik mee naar Suriname wilde nemen een fout te hebben gemaakt. Misschien is het mogelijk om alles wat zich aan pianomuziek in Eindhoven bevindt (zowel Generaal van Dedemlaan danwel Centauristraat) naar hier op te sturen? (per zeepost natuurlijk!) Ook de beginnersboekjes. Marga wil namelijk beginnen pianoles te nemen. Bij mij natuurlijk. Maar ik heb hier slechts één, en dan nog vrij moeilijk introductieboekje. Ik mis vooral het dikke ingebonden boek met pianosonates van Beethoven!
Sneu, trouwens dat Carool weer gezakt is voor zijn examen. Ik snap niet dat er geen mogelijkheid is om voor enkele vakken herexamen te doen. Is er geen mogelijkheid om tegen de hele gang van zaken in beroep te gaan? Ten slotte is het toch te gek om om zo'n jongen een heel jaar over te laten doen (wat men toch redelijker wijze niet zal doen, als men niet aanneemt dat er een redelijke kans bestaat dat dit wel tot het gewenste resultaat zal leiden) Waarom niet gedurende het jaar de leerling bij te sturen, en de ouders te attenderen op de achterblijvende leerprestaties en de kans dat het gewenste diploma gevaar loopt?
Waarom pas aan het eind van de opleiding, na een ongelukkig verlopen eindexamen, de conclusie getrokken dat zijn opleiding is mislukt en dus niet met een fraai diploma kan worden gehonoreerd?
Ik kan mij niet voorstellen, dat zijn opleiding bij Carool niet het gewenste resultaat zou hebben gehad.
Dat hij nu zonder diploma in zijn verdere loopbaan ernstig wordt gehandicapt is wel zeker.
Laten we hopen dat het toch niet te veel invloed op zijn humeur zal hebben. Zeg hem om ons ook eens wat te schrijven!
Franka wensen we beterschap met haar blaasontsteking. Hopelijk niet al te ernstig. Je zou er ook iets van krijgen met al dat slechte weer bij jullie. Hier regent het ook wel (en als het regent, valt het meteen wel met bakken tegelijk naar beneden!) maar meestal zijn het buien van een half uurtje. En daarna schijnt d zon weer. Ik fiets 's morgens altijd in mijn hemdsmouwen naar kantoor. Een jasje heb ik sinds mijn aankomst niet meer aangehad. In bed hebben we zo weinig mogelijk aan en liggen we alleen onder een laken. Soms is zelfs dat al te veel. Dus als jullie niet meer tegen het Nederlandse klimaat bestand zijn, kom dan maar gauw hierheen. Hier is trouwens plek genoeg. En steeds meer, omdat steeds meer Surinamers vertrekken naar het land van "Melk en Honing" , Nederland.
 Zo Pa, je had om een lange brief gevraagd. Ik meen dat ie langzamerhand behoorlijk lang aan het worden is.
We hebben nu ook even de tijd.want we spelen op het moment namelijk babyoppas bij de familie Spong. Baby Karin houdt zich rustig. Alle honden en katten ook. Marga is met haar brieven bezig. Aan Dorothé en Peter, aan Nelly van Houtert en aan haar eigen ouders. Van Paula en Jan hebben we niets meer gehoord (behalve een brief, toen ze pas voor de wet waren getrouwd) Zelfs de trouwkaart hebben we nog niet aangekregen. Van onze Leo horen we ook alleen via via. Dat hij het goed maakt. Veel foto's vergroot en nog steeds de grootkapitalist uithangt. Van Ma hoorden we dat ons telefoontje goed overkwam. Bij de familie van de Bilt was Pa op het moment van bellen jammer genoeg in dienst.
Aanstaande zondag wordt de LTT-familie wederom uitgebreid. Het echtpaar Lens uit Leuven komt dan aan met het vrachtschip "de Parthenon". Ze zullen de eerste tijd bij ons onderdak vinden, zodat we weer even onze vrijheid kwijt zijn.
De "LTT-familie" bestaat momenteel uit:
1. familie Pieterse (Hoofd Opleidingsdienst)
  man - Hans; vrouw - Gineke; kind - Frodo (2 jaar)
2. familie van der Sommen ( planning, coördinatie schakelapparatuur)
  samenstelling bekend
3. familie van Wijhe (idem voor kabels enz.)
  man - Hans; vrouw - Greet
  kwamen met de zelfde boot als wij
4.  familie Overdulve (idem voor transmissie)
  man - Jaap; vrouw - Martha; kind - Jacco (14 maanden)
kwamen een boot na ons. Jaap komt uit Axel, Zeeland, Martha uit Valkenswaard.
Jaap is tegelijk afgestudeerd met mij. Bij Professor Heetman.
Er is een leuke vriendschap ontstaan tussen ons en de Overdulves. Ze wonen wel wat ver van ons vandaan, in de wijk Tourtonne, aan de andere kant van de stad, zo'n 11 kilometer fietsen.
5.  Jac Wester en Jan Doeven
Twee HTS-ers die net als wij een driejarig contract hebben getekend en samen het huis aan de Eliselaan hebben gehuurd, dat wij op de eerste dag dat we in Paramaribo hadden bezichtigd en afgekeurd.
Dit "stelletje" wordt wel door alle vrouwvolk in de watten gelegd en her-en-der op d'n eet genodigd. Hun was wordt door Marga verzorgd.Greet heeft geholpen het huis schoon te maken en heeft ze geholpen met de gordijnen. Jac doet het zwaardere werk zoals de tafels en stoelen in elkaar timmeren.
Jan (met een lengte van zo'n twee meter kijkt heel Paramaribo tegen hem op) zorgt voor het eten.
6. de heer van Ling (jurist)
Een Javaanse edelman, die in Nederland heeft gestudeerd en blij is de tropische zon weer te voelen en weer te kunnen genieten van Javaans eten.
Verder zijn er nog twee Nederlandse stagaires, die maar 3 maanden blijven: de heren Wiersma en Quanjer.
Wiersma is geboren in Nieuw Nickerie en verzorgt voor ons nieuwkomers de Surinaamse les.
Zo, het blad is vol. De volgende keer meer nieuws. De groeten aan iedereen en sterkte voor Carool, Franka en Ma.

Paramaribo 18 juli 1972

Beste allemaal,
Pa, nog bedankt voor de uitgebreide brief van de 13e dezes, ontvangen op de 16e. Ook op die dag een uitgebreid epistel ontvangen van het pasgetrouwde stel. Als Philips binnenkort failliet gaat weten we waar het aan ligt. Sinds een week we, zoals eerder aangekondigd een Belgisch stel in huis uit Heverlee (bij Leuven) Rogier en Jo Lens. Hij is electro-mechanische HTS-er. Zij is vroedvrouw geweest in België, en zal dat ook hier proberen te worden. Het zijn rustige mensen, die tot 1 augustus bij ons zullen blijven. Op die datum komt namelijk het huis vrij, waarop zij hun zinnen hebben gezet. Ik heb gelezen, dat talrijke mensen bezig zijn om ons te schrijven, maar resultaten van deze activiteit hebben we tot nu toe nog niet gezien! (zoals van de familie van der Steen) Op dit moment zit ik op mijn werk opgescheept met een ITU deskundige uit Engeland, een zekere mr. Jones. De ITU is de Internationale Telecommunicatie Unie, die zich bezig houdt met opstellen van richtlijnen en regels en het geven van voorlichting en hulp op het gebied van Telecommunicatie. Mr. Jones blijft twee weken in Suriname om de LTT te helpen bij het oplossen van hun problemen en het opzetten van een statistiekbureau. Vraagje tussendoor: Is het zo te lezen allemaal of moet ik "deftiger" gaan schrijven zoals onze Belgjes zeggen?
 Afbeeldingsresultaat voor brokopondomeer
Zondag zijn we weer op weg gegaan naar Affobakka (waar de stuwdam ligt, die het Brokopondomeer ervan weerhoudt leeg te stromen in de Suriname rivier) Nu met Jaap en Martha Overdulve.
De afstand is 105 kilometer, waarvan de eerste 45 kilometer een goede geasfalteerde weg tot aan Paranam, waar de alumiumsmelterijen van Suralco staan. Daarna gaat de weg over in een bosweg waarvan de bovenlaag wordt gevormd door roestkleurig lateriet. Opspringende steentjes geselen constant de onderkant van de auto. Grote rode stofwolken worden door tegenliggers over ons voertuig geworpen. Na twee uur rijden kwamen we bedekt met rode stof bij de stuwdam aan. Na alle inspanning om er te komen, viel de bestemming wat tegen. Een lange dam, geschraagd door tamelijk lage heuvels. Aan de ene kant van de dam het ondiepe meer waaruit zo ver je kunt kijken kale boomstronken omhoog steken. Aan de andere kant stroomt het water, als het zijn werk in de turbines heeft gedaan, verder als de Suriname rivier. We brachten ook een kort bezoek aan de dorpjes Brokopondo en La Vigilantia.
De kookkunst van Marga raakt langzamerhand in heel Paramaribo bekend. Gister hadden we behalve de Belgen ook nog "het stelletje" op d'n eet. Met "het stelletje" zijn twee vrijgezelle jongens bedoeld, HTS collega's van de LTT, Jan Doeve en Jac Wester, die samen een huis delen aan de Eliselaan. Dat ze mee aan tafel aanschoven was te wijten aan een misverstand mijnerzijds. Ik had de boodschap, welke Marga me had opgedragen verkeerd  doorgegeven: In plaats van te melden, dat we die middag bij hen op bezoek zouden komen, dacht ik ze te moeten melden, dat ze bij ons voor de maaltijd waren uitgenodigd. Dat gaf natuurlijk enige consternatie hier in huis, maar Marga heeft zich hier wonderwel uit gered. Het eten was in een woord af.
Gebakken Boulanger

Een onderdeel verdient bijzondere vermelding: gebakken boulanger! Moet in Nederland ook te doen zijn, zou ik denken. Maar nu is het bedtijd, en dus de groeten van Marga en Frans
De volgende brief weer een stukje van mij. Reden tot schelden heb ik niet meer, dus doe ik het nog weinig. Marga

Paramaribo 4 juli 1972

Jacco Overdulve achter de witte Bentley-piano
Hallo Luidjes,
Nou de piano is thuis hoor! Frans is zo blij als een klein kind. En ook ik vind het fijn dat we weer een beetje behoorlijke muziek te horen krijgen. De radio is hier namelijk knudde. De piano is een stuk kleiner dan onze vroegere zwarte. En bovendien wit. Past geweldig bij ons meubilair. Afgelopen zaterdag zijn we hier naar het keti-koti (gesneden ketenen) feest geweest.
Zo, Marga is weer eens met een brief begonnen en dan kan ik hem afmaken!
En Frans zit onder het eten te schrijven, zodat er allerlei vetvlekken op de post komen!
Het mooiste van het keti-koti-  of emancipatiefeest is, dat je er een dag vrij voor krijgt. In Suriname zijn de nationale vrije dagen namelijk netjes verdeeld over christelijke, mohammedaanse, hindoestaanse en creoolse feestdagen. Keti-koti is een typisch creools feest. 's Morgens is het al vroeg druk in de stad met mensen van alle rassen en standen. Ieder is in het nieuw gestoken. Al weken wordt er in alle kledingzaken emancipatie-uitverkoop gehouden. Ieder zoekt een strategische plek op, om niets van de feestelijkheden te hoeven missen. Veel creoolse vrouwen dragen een kleurige doek op het hoofd, een anjisa geheten, die op allerlei manieren zijn gevouwen en gestrikt. Zo'n vrouw in traditionele creoolse klederdracht heet een kotomissie.  Elke wijze van strikken van de anjisa  heeft sinds mensenheugenis een bepaalde betekenis. Van "ik ben blij je te zien" tot "je kunt mijn reet kussen"

Aan de kop van de Dokter Sophie Redmond straat staat een standbeeld van een jonge neger, die zijn ketenen verbreekt. Daar vinden doorlopend happenings plaats. Groepjes als in trance dansende en zingende creolen versieren het beeld met bloemen, overgieten het met bier en verdwijnen dan in de nabij gelegen Chinese winkel. Die is voor deze gelegenheid omgetoverd tot drankhuis. Daarin een orkestje, dat op luidruchtige wijze, tussen de nodige slokken bier, de aloude creoolse muziek ten gehore brengt, waarmee men ook de ganse dag de radioluisteraar probeert op te vrolijken. Na uren wachten is daar eindelijk de optocht. De stoet bestaat uit een stuk of vijf vrachtwagens. Een voor elke bevolkingsgroep kennelijk. Van elke vrachtwagen is de laadbak volgeladen met wel vijfentwintig in klederdracht gestoken mensen. Allemaal min of meer in de lorum. Na dit evenement, dat interessanter was vanwege de toeschouwers, dan door het gebodene (vooral oudere creoolse dames waren getooid in de originele kotomissie dracht) begaven we ons naar het terrein van de Europese Broeder Gemeente om de rest van de festiviteiten mee te maken.
Wordt vervolgd. Groeten Frans

woensdag 3 juli 2019

Paramaribo 27 juni 1972

Hallo Volluk!!
Eindelijk is de brief met de beschrijving van de bruidsjurk aangekomen. Precies een maand nadat hij was geschreven. De trouwkaart is er nog niet, jammer genoeg. Ik hoop dat ze ondanks dat toch getrouwd zijn. En dat het een hele mooie dag is geweest. Wat ik niet helemaal begrijp is, of Paula een lange sleep had. Of was het de sluier. Of had ze die geen. Nou ja, we zullen het wel op de foto's zien. Wat het pletten van de stof betreft, mam: Ten eerste mag je Trevira niet met een hete bout persen, maar met een half lauwe en een droge doek. Ten tweede had u hem beter de dag voor het trouwen kunnen persen. Maar ja, gebeurd is gebeurd. En ik hoop dat het nog uitgehangen heeft. Ik hoop ook dat Peter zijn armen weer kan gebruiken, na al die spuiterij.  Anders beklaag ik jullie Franka. Hoe is het trouwens met haar? We horen zo weinig van d'r.
Wat ik trouwens ook nog niet begrijp: Gaan jullie nou elke keer naar elkaar toe als er weer een brief  van ons is aangekomen? Of was dat alleen de eerste keer? Ik bedoel natuurlijk naar mijn ouders.
Vader en moeder van der Sommen op vakantie in Luxemburg

Zoals we gelezen hebben was ook jullie vakantie volkomen geslaagd. Reuze fijn! De brief met de foto's van Leo (ons rolletje althans) is al een tijdje terug aangekomen. Ook de "Philipsbrief" is aangekomen. Die was alleen beschadigd. Dat gebeurt wel vaker met dichtgeplakte brieven waar Philips of een ander merk op staat. Wij waren in ieder geval niet de eersten, die de brief gelezen hebben. Toch waren we blij met de verandering. Kijkt U nog wel eens boos, Pa?? Eigenlijk mag dat niet meer, als je het er zo naar de zin hebt. Aan het dammen wordt ook iets gedaan. De man van Cornellie damt namelijk elke middag. En zo gauw ik een beetje beter Surinaams spreek, ga ik eens een praatje met hem maken. Boeken over dammen zijn er niet zoveel, dan wel oninteressant. Als we in een boekenwinkel zijn zoeken we wel. De enige goed gesorteerde boekenzaak is Varenkamp. Daar hebben ze meestal boeken, die in Nederland ook te koop zijn. En bovendien in Nederland een stuk goedkoper. Surinaams spreken zal niet zo lang meer duren. We krijgen drie maal per week les. Dus niet gewanhoopt! Groetjes Marga
Zo, deze keer maar een kort berichtje van mijn kant. Meer nieuws bij de familie van de Bilt in de Generaal Cronjé-straat. Weinig tijd om te schrijven omdat de sluitingstijd voor de post een dag is vervroegd, omdat het morgen Keti-koti-feest is. De dag waarop Suriname herdenkt dat op 1 juli 1863 de slavernij in de Nederlandse gebiedsdelen werd afgeschaft.
Eergisteren, woensdag dus, van het werk uit, een grote reis gemaakt langs de oost-west verbinding Paramaribo-Potribo-Moengo-Albina. We waren met een busje van de LTT een hele dag onderweg. Voor Surinaamse begrippen een hele redelijke verbinding.
Onderweg passeerden we verschillende bosnegerdorpen. Grootste attractie de beschilderde hutten en de met ontbloot bovenlijf rondlopende vrouwen.
Albina ligt aan de brede Marowijne rivier, die de grens vormt met Frans Guyana, een departement van Frankrijk. Behalve kanonnen uit 1840 en een borstbeeld van Wilhelmina viel me nog weinig opzienbarends op.
Moengo, halverwege tussen Paramaribo en Albina gelegen, is een met rode bauxietstof bedekt mijnwerkers stadje voor de arbeiders van Biliton, die hier in dagbouw bauxiet winnen.
Zondag hebben we Nieuw Amsterdam bezocht. Een vestingstadje, van waaruit in vroeger eeuwen de monding van de Suriname rivier onder controle kon worden gehouden.
Ondanks het regenachtige weer waren we toch verbrand toen we thuis kwamen.
Zo luitjes, ik houd er mee op. Groetjes van Frans
P.S. piano gekocht. Een buitenkansje.
Engelse piano. Merk Bentley
Zo goed als nieuw (binnenwerk zag er uit, alsof hij zo van de fabriek kwam) goede klank, zuiver gestemd en toch maar Sf 600,-
(Eerder een oud wrak bekeken, die Sf 850,- moest opbrengen)

Paramaribo nogmaals 20 juni 1972

Beste Bruid en Bruidegom Brom.
Hoe klinkt da? Best stom!
(vindt Marga)
Wij zullen waarschijnlijk niet de eersten zijn om jullie geluk te wensen met jullie prille geluk. Hè, hè, dat slaat ook weer als een tang op een varken. Wat ik bedoel is: Onze beste wensen vergezellen jullie op het avontuur, dat jullie samen gaan beginnen in het verre België. Bij die halve wilden, die een taaltje spreken dat nauwelijks op Nederlands lijkt. Intussen nogmaals bedankt voor jullie leuke brief. Jullie behoren tot de weinigen, die echt proberen zoveel mogelijk woorden op een velletje te krijgen. In plaats van zo weinig mogelijk. Ik hoop dat jullie ons spoedig weer zullen schrijven om ons mede te delen oe de huwelijksdag is verlopen. Wat jullie gekregen hebben aan cadeaux. Waar jullie heen geweest zijn op huwelijksreis. O, en reserveer ook enkele mooie foto's voor ons en stuur ze zo snel mogelijk (financiën te regelen met Pa van der Sommen) Het is trouwens wel fraai om de ambtenaar van de burgerlijke stand in zijn gezicht uit te lachen.
Dat hadden we inderdaad van jullie niet gedacht. Maar troost je eigen, want ik vroeg bijna "Wat blieft u?" toen hij vroeg "Wilt u deze man ..." Dan zou ik nog eens mooi voor aap gestaan hebben. Maar alle gekheid op een stokje, ook ik wens jullie van harte alle geluk, die je maar kunt krijgen. Hoe meer ik er over nadenk, hoe minder leuk ik het vind dat we er niet bij konden zijn. Waarom zijn jullie dan ook niet eerder getrouwd? Ik ben erg benieuwd, hoe alles verlopen zal en hoop natuurlijk een uitgebreid relaas te krijgen. Jan vroeg hoe het is om met twee staartjes in de zon te lopen. Nou ik krijg dan net op die twee plaatsen geen zon.  Zodoende draag ik alleen staartjes als de zon niet schijnt. En nu geef ik de pen weer aan Frans, want ik moet pakjes inpakken en we gaan vanavond naar de film en nu heb ik nog net een half uurtje. Houdoe!
Zo nu ben ik weer aan de beurt. Ik heb het eigenlijk ook druk. Want ik moet mijn les voor morgen voorbereiden. Ja, sinds kort heb ik ook een functie als leraar. Aan enkele mensen uit het bedrijf geef ik les in elementaire electrotechniek. Twwe uurtjes in de week. Dit brengt overigens niks extra's op. We kunnen trouwes goed rondkomen van ons salaris. Over houden is er de eerste maanden natuurlijk nog niet bij. Binnenkort gaan we echt met rijles beginnen. Je kunt hier binnen een maand je rijbewijs halen. De goedkoopste auto is hier nog altijd zo'n Sf 4000,- Tweedehands auto's zijn duur en onbetrouwbaar. Om een indruk te geven van de stad, waarin we wonen sluiten we dit boekje bij. (graag na lezing rouleren)
De meegestuurde paardenzweep is alleen bedoeld als souvenir. Om ergens aan de muur te hangen. Ik hoop niet dat je ze in Nederland ook kunt kopen. Bij de Hema of zo!
Nogmaals de beste wensen en tot spoedig schrijfs, Frans en Marga

Paramaribo 20 juni 1972

Hallo Allemaal!
Nou ja .... allemaal? Ik veronderstel dat de heren dit gedeelte het beste terzijde kunnen leggen. Want het zal wel een typisch vrouwenpraatje worden.
Daar gaan we.
Is de bruidsjurk al klaar? Hoe ziet hij er uit? Wat is het voor materiaal? Hoe laat is de mis? Heb je een sluier, Paula? Wat een vragerij hè ? Maar ik ben ook zo benieuwd. We zullen vrijdag wel de hele dag in gedachten bij jullie zijn. Het is reuze jammer dat we er niet bij kunnen zijn. Ik sluit me aan, bij wat Frans geschreven heeft. Ook al was het tussen haakjes. De volgende brief voor Paula en Jan zal wel geadresseerd worden naar België.
Mam, U vroeg naar die twee truitjes. Nou maak er maar iemand anders gelukkig mee. Hier draagt Frans alleen maar bloesjes met korte mouwen. En als hij thuis is loopt hij het liefst in zijn blote bast. Niemand, die zich daaraan stoort.

Het went hier allemaal ontzettend snel. Ook het koken gaat al gemakkelijker dan in het begin. De markt vind ik hier niet zo fris als in Nederland. Een grote rommel. Het is elke dag markt. En de kramen blijven gewoon staan. Met de hygiëne nemen ze het hier niet zo nauw. Ik kan trouwens niet alleen de stad in. Want laatst werd ik al half aangerand. Dat is natuurlijk overdreven. Maar het is niet prettig, als je door de stad loopt, en dan een paar vreemde handen op een intieme plaats voelt. Die klap van mij kwam daarom ook goed aan. Verder heb ik nergens moeilijkheden mee

 Ik sta op goede voet met Annelies (de vrouw van Otto Spong, de baas van Frans. Ze heeft een dot van een dochter, waar ik ook goed mee over weg kan. Ze is acht en halve maand oud. Als Annelies weg moet, mag ik wel eens oppassen. Via Annelies kan ik hoogst waarschijnlijk een baantje krijgen bij de plaatselijke Mytylschool. Het zal in het begin niet gemakkelijk zijn. Maar ik heb er wel zin in.Ik ben er al wezen kijken. Hetzal wel de afdeling therapie worden, waar ik kom te werken. Maar het zal wel tot oktober duren, voor ik er aan de slag kan. Want er komt een nieuwe school, die ook dichter bij is voor mij.
Met handwerken ben ik ook ijverig. Maar aan het kleed ben ik nog niet begonnen. Als het af is, hoor je het nog wel. Zo, nu is het blad weer bijna op. Alleen nog plaats voor de groetjes van Marga.

Paramaribo 18 juni 1972

Beste familie, Pa en Ma, broers, zusters en aangetrouwd spul,
tegelijk met deze brief stuur ik ook de foto's:
1) van ons vertrek uit Amsterdam

Marga en haar vader voor de afvaart uit Amsterdam
2) van ons huis en

Ons huis aan de Frederikastraat. Wij wonen in het achterste deel.
3) van ons eerste inlandse tochtje.
AluminiumFabriek Paranam

Ad 2) uit deze foto's mag blijken dat ons huis spiksplinternieuw is. Hoe meer huizen we van binnen te zien krijgen, hoe tevredener we worden ver het onze. Zowel wat indeling, als wat afwerking betreft
Ad 3) We zijn afgelopen week met drie andere stelletjes in twee auto's vertrokken om de stuwdam bij Affobakka te bekijken. Deze dam in de Suriname rivier zorgde voor het ontstaan van het enorme Brokopondomeer en dient voor de opwekking van elektriciteit voor de aluminiumsmelterij van Suralco bij Paranam en voor de stad Paramaribo.

Helaas kwamen we niet verder dan halfweg. Toen begaven een van de schokdempers het van de gloednieuwe mini Cooper van de van Wijhes het door de enorme kuilen en gaten in de bauxietweg, die vanaf Paranam door et oerwoud naar de stuwdam voert. Er zat niets anders op dan maar rechtsomkeer te maken en in een slakkengangetje weer terug naar Paramaribo te rijden.
Wat mijn werk betreft zit ik nog steeds in een inwerkperiode. Om de kennismaking met mensen, machines en problemen te versnellen is besloten tot een stageperiode van enkele maanden, waarin we gewoon ingedeeld worden bij de verschillende afdelingen.
Ondertussen heb ik ook al een onderwijstaak. Namelijk om drie jogens en vijf meisjes (moet je Marga horen!) wegwijs te maken in de beginselen van de electrotechniek.
Ondertussen loopt de post vanuit Nederland nog niet zoals we zouden wensen. Van alle broers en zussen heb ik alleen van Paula en Jan een brief ntvangen. (hartstikke bedankt, ontzettend leuk geschreven ook, nog wel gefeliciteerd en sterkte gewenst voor de grote dag. Jullie krijgen nog een uitgebreid antwoord) en van Peter van de Bilt. De rest is magertjes. Tussen haakjes: alle mogelijke nieuwsbronnen zijn welkom. Er is een luchtposteditie van het NRC, die wekelijks verschijnt. Zouden jullie mij daar op kunnen abonneren. Ook graag op Natuur en Techniek (als dat tenminste niet te duur is per luchtpost) Ook het Eindhovens Dagblad enz. (liefst geen knipsels, maar hele kranten)
Indien we in de toekomst dia's maken dan zullen we de belichte filmpjes waarschijnlijk onmiddelijk naar Nederland opsturen ter ontwikkeling  met jullie adres erop. Jullie kunnen dan meteen de dia's bekijken en laten circuleren en daarna naar ons opsturen! Het zou leuk zijn als jullie ook zo nu en dan wat foto's opstuurden. Verschillende van onze kennissen versturen gesproken brieven (cassettes). Dat lijkt me ook wel leuk. Maar dan moet er aan beide kanten wel de benodigde apparatuur aanwezig zijn. (eventueel de wederzijdse ouders)
We hebben een bedankbriefje ontvangen van Pa's damcollega Hub Roos. En gister een kaartje uit Kautenbach. Ik hoop dat Pa en Ma het er goed naar hun zin hebben. Gaan Paula en Jan nog op huwelijksreis? De rest zal het ook wel druk hebben met vakantieplannen. De eerste zeven maanden komen we nog niet aan vakantie toe. Terwijl ook de wekenden hier niet al te lang zijn. Zaterdag wordt er tot half twaalf gewerkt!
We hebben de hoop opgegeven om de nog niet ontvangen post alsnog te krijgen (betreft o.a. de Philips Koerier en het epistel van moeder met de beschrijving van de bruidsjapon)
Het telexadres van de LTT is Latel Paramaribo.
Ik heb nog steeds geen damrubriek ontdekt in de kranten hier. Zelf hebben we "de West".
We zullen binnenkort zeker weer eens telefoneren!
Ik geef nu, naar voorbeeld van Paula, de pen over aan Marga. Om het volgende velletje vol te schrijven.
Groeten vast van Frans

dinsdag 2 juli 2019

Paramaribo 29 mei 1972

Hallo allemaal,
het is alweer anderhalve week geleden, dat we jullie geschreven hebben. Maar in de tussentijd hebben jullie wel telefoon van ons gehad. Hoe was de kwaliteit? Bij ons was die, op een echo na, heel behoorlijk. In de tussentijd is hier veel gebeurd. Behalve de foto's, die mijn broer Leo zo vriendelijk was te vergroten, hierbij de toestemming om het verschuldigde bedrag van mijn rekening te halen, nog geen post van jullie ontvangen.Alwel van de Biltenkant trouwens. Sinds vorige week maandag hebben we een logé. Een HTS-er, die ook een drie jarig contract heeft bij de LTT. Het wordt druk bij de de LTT want vorige week vrijdag zijn twee TH-studenten van Delft per vliegtuig gearriveerd, voor een drie maanden durende stage. Ik ga dagelijks op mijn fiets naar het werk. Een rit van 20 tot 25 minuten. Dat is 's morgens om half zeven best aangenamen, maar een stuk minder 's middags om twee uur, als het werk gedaan is. Wat het werk betreft zijn we op het moment met drie jonge ingenieurs. Mijn aandachtsgebied is de schakelapparatuur, de telefooncentrales dus. Hans van Wijhe moet zich bezighouden met de kabels en abonnee-aansluitingen. En Jaap Overdulve "doet" de Transmissie, oftewel de straalverbindingen tussen de centrales. Om ons in te werken zijn we belast met de oplossing van wat kleine probleempjes, die, zodra je ze aanpakt, talrijke onverwachte moeilijkheden opleveren.
Marga heeft hier goed "den aard". Ze is goede maatjes met haar meisje Cornellie en de beide mevrouwen  Spong. (zowel de jonge mevrouw Spong als de moeder van mijnheer Spong wonen bij ons in de buurt.
Ook kan ze het goed vinden met onze huurbazin en buurvrouw, mevrouw Arons.
Marga maakt zich onder begeleiding van Cornellie razend snel de Surinaamse keuken eigen. Met hetzelfde gemak, waarmee ze in Nederland breekbonensalade  klaarmaakte, tovert ze hier tajerblad, kousenband en pampoen op het menu.
Er loopt nog steeds een achtergebleven timmerman door het huis. Ene Emiel Mahangi, die tegen een geringe vergoeding allerlei karweitjes opknapt, zoals het ophangen van keukenspulletjes, haakjes voor de handdoeken, en nu ook voor een keukentafeltje heeft gezorgd, om het gasstelletje op te zetten. (heb ik nu knalrood geverfd (Marga))
Toen het huis nog moest worden opgeleverd, werd het terrein 's avonds en 's nachts bewaakt door een bosneger, die die tijd nuttig besteedde met het vervaardigen van prachtig houtsnijwerk.
Bij hem hebben we een drietal bijzettafeltjes besteld. Voor dertig Surinaamse guldens heeft hij een mooie set vervaardigd waarvan de bladen voorzien zijn van magnifiek gesneden patronen.


We zijn nu ook geabonneerd op een Surinaamse krant, de West, de dikste krant van Suriname, maar toch niet meer dan vier pagina's.

Het zou wel leuk zijn zo nu en dan wat kranten uit Nederland te kunnen ontvangen. Zelfs Groot Eindhoven of Woensels Belang zijn welkom. Ook al komen ze eens per een, twee weken per zeepost. Zo, nu begin ik iedereen maar de groeten te doen. Het is vijf over tien. En bedtijd. Want zoals gemeld, morgen gaat kwart voor zes weer de wekker.
Pa en Ma vast een prettige vakantie gewenst. Ik hoop van jullie uit :Luxemburg post te krijgen. Paula sterkte gewenst met de huwelijksvoorbereidingen. Groeten aan aanstaande schoonbroer Jan, zus  Franka en vriend Peter (wanneer is de verloving?), Leo en Carool.
Frans en Marga

Paramaribo 19 mei 1972

Beste Luidjes,
we zitten alweer langer dan een week in Suriname. En hebben in die week meer meegemaakt, lijkt het wel, dan we in Nederland in een jaar zouden doen. Het is vanavond de eerste avond, die we in ons eigen huis doorbrengen. Maandag en dinsdag bracht Marga door met het schoonmaken. Ondertussen werd er nog van alle kanten getimmerd en geschilderd. Woensdag kwam eindelijk onze kist aan en konden beginnen onze spullen uit te pakken. We werden daarbij vlijtig geholpen door een soort pleegkind van de familie Spong. Een negerjongen van een jaar of veertien, afkomstig uit een bosnegerdorpje aan de zuidelijke rand van het Brokopondomeer.
Afbeeldingsresultaat voor brokopondomeer
Hij zit hier in Paramaribo op een school voor gehandicapten, omdat hij, waarschijnlijk door kinderverlamming, zijn benen nauwelijks kan gebruiken. Zijn vakanties brengt hij meestal bij de Spongs door. Daar was het trouwens de laatste dagen wel een dolle boel. Want, behalve Nartuus, de jongen waar ik het net over had, en Karin, hun baby van 8 maanden, hadden ze ook nog de zorg over vijf honden, twee katten, twee schilpadden en ons tweetjes. Maar enfin, tenslotte zitten we dan nu op ons eigen. Ik vind het lastig om onze nieuwe woning te omschrijven. We zullen daarom zo snel mogelijk wat foto's maken van het huis en omgeving en aan jullie opsturen. Een vergelijkbaar huis kom je in de buurt van Eindhoven niet snel tegen. Het is een huis met een plat dak, en wordt hier daarom een "flat" genoemd. Het bestaat uit twee verdiepingen, waarbij de begane grond leeg is op een schuur na. De rest van de woning is te vinden op de eerste verdieping. De woning is zo ruim van opzet, dat we zonder problemen kunnen delen met de eigenaresse van het complex, een vroegere onderwijzeres met Joodse roots, mevrouw Arons. Zij betrekt het voorste deel van het huis, bestaande uit twee slaapkamers, een keuken, wc-douche en woonkamer. Terwijl wij ons tevreden moeten stellen met het achterste deel. Deze bestaat uit een voorzaal (de huiskamer in Nederlandse termen), zo groot, dat onze eethoek en  de rest van de meubelen er wat verloren instaan. De voorzaal heeft aan de straatzijde (als men het geëgaliseerde karrespoor de naam straat mag geven) een groot balkon, voorzien van licht en stopcontact. De achterzijde van de voorzaal gaat over in de keuken, die vanaf maandag zal worden bemand door een "meisje", een levensgrote creoolse dame van zo'n jaar of veertig, die Marga drie dagen van de week gaat helpen in de huishouding, voor de bescheiden som van Sf (Surinaamse florijnen) 2,50 per werkdag. Het lieve kind heet Cornellie.
Via een brede gang zijn de studeerkamer en twee ruime slaapkamers met geweldig mooie ingebouwde kasten, de douche en het toilet (met wel anderhalve meter beenruimte) te breiken.
Hier volgt een kleine plattegrond.

De beloofde plattegrond van de stad Paramaribo zal nog wel eventjes op zich laten wachten, omdat die momenteel uitverkocht blijkt te zijn. Dat is ook het geval met de zwenkkraan, die de architect boven ons aanrecht had gepland. Gas, water en elektra krijgen gaat ook anders als in Nederland.
Zondag krijgen we onze eerste logé. Dan komt namelijk het volgende paar ingenieurs aan. We mochten bij de Spongs logeren op voorwaarde dat we de volgende lichting voor onze rekening zouden nemen, totdat die weer onder dak zijn. We hopen spoedig wat van jullie te horen. Onder andere hoe het is met de voorbereiding van de aanstaande bruiloft van zus Paula met Jan Brom. Wellicht proberen we komende week te bellen. Niet als Pa en Ma op vakantie zijn. Er is nog een heleboel te vertellen, maar het is al laat en morgenvroeg om kwart voor zes rammelt de wekker weer.
Wel tot schrijfs of sprekens allemaal. Groeten van Marga en Frans


Paramaribo, 12 mei 1972
Beste Allemaal,
hier is dan eindelijk een bericht van ons uit Suriname.
We zijn hier woensdagmorgen om een uur of zeven 's morgens ontscheept na een plezierige en voorspoedige bootreis met het vrachtschip M.S. Marathon.

Alleen de eerste paar dagen, toen het schip zich nog in het Engels Kanaal bevond, was het allemaal wat minder. Met het weer, de golfslag en onze conditie. Echt zeeziek zijn we echter niet geweest. Vanaf zondag hebben we mooi tot zeer mooi weer gehad
Namens Marga nog even bedankt voor het felecitatietelegram, dat haar op haar verjaardag op zaterdag (29 april) bij het ontbijt werd overhandigd door de hofmeester.
Vanaf 1 mei hebben we het grootste deel van de dag op het achterdek doorgebracht. Zonnend en zwemmend.( Er was door de bemanning een klein zwembadje in elkaar getimmerd, waarin zout water uit de zee was gepompt.) Ook speelden we tafeltennis, Wat op een schommelende boot niet meevalt. De bediening op de boot was geweldig. De maaltijden uitstekend en overvloedig. Veel vis natuurlijk. Dat varend paradijs hebben we dus inmiddels verlaten. We werden opgewacht door mijn nieuwe baas, ir. Otto Spong, en sympathieke, vrij kleine man, die in zijn manier van doen wat doet denken aan mijnheer van Melick. Vanaf de haven werden we meteen in zijn auto door Paramaribo gereden om de huizen te bekijken, die hij voor ons had gereserveerd. Bij ons in de auto zat namelijk nog een jong echtpaar, dat samen met ons de oversteek naar Suriname had gemaakt, Hans en Greet van Wijhe. Hans is mijn toekomstige collega bij de LTT,'s Lands Telegraaf en Telefoonbedrijf,  met als aandachtsgebied de buitendienst: alles wat met de aanleg van kabels en het aansluiten van abonnees te maken heeft. Met ons vieren waren we de eneige passagiers op de Marathon.
Voor ons beiden had mijnheer Spong een optie op een huurhuis genomen. Maar omdat de twee huizen nogal in kwaliteit verschilden liet hij ons er om loten.
Hierbij was het lot ons het gunstigst gezind. Ons viel het mooiste huis toe. Na kennismaking met de directeur van de  LTT, de heer Frank Latour, gingen we 's middags nogmaals met de heer Spong op stap, op zoek naar een geschikte woning voor het echtpaar van Wijhe. Na enkele minder geslaagde bouwsels vonden we voor de van Wijhes een fraaie splinternieuwe woning op neuten (betonnen palen) aan de Franchepanestraat voor 160 surinaamse guldens per maand.
Nadat we ook gister nog de stad doorkruist hebben, op zoek naar een alternatief voor het ons door het lot toegewezen pand, besloten we toch maar voorlopig deze woning te betrekken.
Het huis zal echter pas komende week worden opgeleverd en bewoonbaar zijn, omdat dan pas gas, water en licht zullen zijn aangesloten.
Tot zolang logeren we bij mijnheer en mevrouw Spong, waarmee Marga het ondertussen uitstekend kan vinden.
Voor ik het vergeet: tot nadere aankondiging zal ons adres zijn: Frederikastraat 14c te Paramaribo.
Zegt het voort!
Wel voorlopig laat ik het bij dit velletje. Volgende week komt er meer. Er is natuurlijk nog veel te vertellen over onze reis, en de eerste indrukken an het land en haar bewoners, maar de drukte van het moment verhindert het mij hier nog uitvoerig over uit te weiden. Groeten aaniedereen. En laat gauw eens wat van jullie horen.
Frans en Marga
P.S. Pa, mijn tandartskaart zit geloof ik nog tussen de giropaperassen. Kunt u die misschien opsturen ? (Zeepost)